پرینت

پیامدهاي فضایی توسعه صنعت گردشگري و سیاست‌هاي نوسازي و ‏بهسازي در بافت تاریخی باغشهر میبد با تأکید بر عوامل کالبدي-‏‎ ‎محیطی

محمد حسن ضیاء توانا
استاد دانشکده علوم زمین دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
مريم بيرانوندزاده این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید
پژوهشگر دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
هدایت اله درویشی
کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، کارشناس معاونت نظارت راهبردی رئیس جمهور، تهران، ایران

چکیده
پژوهش حاضر  با هدف ارزیابی پیامدهای فضایی توسعه صنعت گردشگری و سیاست های نوسازی و بهسازی در بافت تاریخی باغشهر میبد تدوین گردیده است. روش به کار گرفته شده  ‏توصيفي- تحليلي و مبتنی بر منابع اسنادی و پیمایشی می باشد. در اين تحقيق، با استفاده از 16شاخص، عوامل مؤثر در توسعه صنعت گردشگری و به تبع آن نقشی که در بهسازی و ‏نوسازی بافت تاریخی شهر میبد دارند، مورد بررسی قرار گرفتند. بر اساس نتايج تحقيق، عامل ساماندهی فضایی- کالبدی  به عنوان عامل اوّل  با مقدار ويژه 726/7، عامل نهادي- ‏تخصّصی به  عنوان عامل دوم با مقدار ویژه 548/4، عامل کالبدی- محیطی به عنوان عامل سوم با مقدار ویژه 548/4 و عامل چهارم به عنوان عامل تبليغاتي با مقدار ویژه 471/1 از ‏مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار در توسعه صنعت گردشگری و اقدامات بهسازی و نوسازی در باغشهر میبد می‌باشند. بر اساس نتایج حاصل از مدل سوآت، سايت جاذبه‌هاي گردشگري بافت ‏تاريخي شهر ميبد داراي امتياز 82 بوده و از اين رو اگرچه در زمره مناطق گردشگري  با سطح عملکردي ملی قرار دارد، امّا با تقويت شاخص‌هاي فوق مي‌توان ارتقاء عملکرد بافت تاريخي ‏را در کوتاه مدت انتظار داشت.

واژگان کلیدی: بافت تاريخي، بناهاي شاخص تاريخي، گردشگري، بهسازی و نوسازی، ميبد

پیوست ها:
دانلود این فایل (JULR1393010107.pdf)اصل مقاله[دانلود]2222 kB
پرینت

تحلیل توپولوژیک فضای باز در الگوهای طراحی ‏مسکن بومی- سنتّی شهرهای اسلامی و نظریّه های شهرسازی نوگرا

فرهنگ مظفر این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید
دانشیار، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران
علی اسدپور
دکتری معماری منظر، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران

چکیده
فضای باز و مابین نقش مهمّی در بازشناسی اشیاء و تعامل انسان با محیط پیرامون خود دارد. این نوشتار به برررسی مفهوم ‏فضای باز و فضای مابین در برخی تجربه های مسکن بومی- اسلامی در شرق (مالزی، چین، هند، ازبکستان، ایران و عربستان) در مقایسه با ‏نظریّه های شهرسازی نوگرا در غرب (نظریه های شهر خطی، باغشهر، شهر صنعتی، شهر درخشان و شهر پهندشتی) در رویکردی ‏توپولوژیک (موضع شناسانه) می پردازد. در این رویکرد به بررسی ارتباطات فضایی بدون توجه به تاثیرات جزئی و سطحی در شکل و اندازه ‏کالبدها و به مواردی مانند همجواری، پیوستگی و بستگی و روابطی چون تقارن، تداوم و تقارب توجه می شود. از آنجا که درک صحیح ‏این موضوع بدون توجه به الگوهای طراحی هر نمونه موردی کامل نخواهد بود، لذا بر اساس طبقه بندی الگوهای طراحی تام ترنر ‏‏(الگوهای طبیعی، اجتماعی، زیبایی شناسی و نمونه ای) به الگوهای طراحی هر یک بطور مختصر اشاره شده است.‏ روش این پژوهش از نوع مورد پژوهی و مبتنی بر قیاس تطبیقی بوده و به لحاظ راهبردی، از نوع تفسیری- تاریخی است. داده های لازم توسط منابع کتابخانه ای حاصل شده و در رویکردی تحلیلی- انتقادی مورد ارزیابی  قرار گرفته اند. نتایج حاصل از این مطالعه نشان می دهد که عنصر فضای باز (و فضای مابین) با توجه به الگوهای طراحی آزموده شده در ‏تجربه های بومی- سنتّی در کشورهای منتخب اسلامی متفاوت و متعدد هستند با این حال هر یک دارای تعریف مشخص و مرزهای معیّن کالبدی یا ذهنی می باشند. ‏در نظریّه های شهرسازی نوگرای قرن بیستم هرچند سهم قابل توجهی به چنین فضاهایی در مقام نظر داده شده است ولی در عمل به ‏سبب فقدان برخی الگوهای طراحی (بویژه الگوی طبیعی) و همچنین آرمانی بودن آنها، فضاهای باز بدون مرز، گسترده و بدون تعریف ‏مشخصی تولید شده اند که با الگوهای اجتماعی مورد انتظار طراحان و الگوهای زیبایی شناسی مورد نظر کاربران نیز منطبق نبوده و ‏مشکلات فراوانی را بوجود آورده اند.‏

واژگان کلیدی: فضای باز، الگوهای طراحی، معماری بومی- اسلامی، مدرنیسم، مسکن

پیوست ها:
دانلود این فایل (JULR1393010106.pdf)اصل مقاله[دانلود]2579 kB
پرینت

ارزیابی میزان تحقق کاربری زمین در طرح های ‏توسعه شهری با تأکید بر کاربری فضای سبز ‏ ‏(مطالعه موردی: شهر دورود)

ژیلا سجادی
دانشیار دانشکده علوم زمین دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
مریم بیرانوندزاده این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید
پژوهشگر دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
معصومه رادمنش
کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، مدرس دانشگاه پیام نور دزفول، خوزستان، ایران
رضا ویسی ‏
پژوهشگر دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

چکیده
يکي از مطالعات اساسي در جهت شناخت شهر و نحوه‎ ‎‏ پراکندگي فعاليّت‌ها در شهر، مطالعه نحوه استفاده از زمین‌های شهري است، رشد‎ ‎و‎ ‎تحول‎ ‎سریع‎ ‎شهرها‎ ‎در‎ ‎قرن‎ ‎اخیر‎ ‎و‎ ‎به‎ ‎خصوص‎ ‎در‎ ‎چند‎ ‎دهه‎ ‎اخیر‎ ‎باعث رواج طرح‌های شهری برای موزون ساختن توسعه های شهری شده است. طرح هاي جامع شهري به عنوان مهم‌ترين ابزار ‏مديريتي در مقياس شهر در طي چند دهه كه از ظهور آن مي گذرد با مسائلي روبرو بوده كه دستيابي به اهداف و نتايج مد نظر خود را با كمرنگي همراه كرده است. امروزه ‏از فضای سبز شهری به عنوان یکی از شاخص‌های اصلی توسعه پایدار و معیاری جهت شناخت شهر سالم یاد می شود. پیامدهای توسعه شهری و پیچیدگی‌ معضلات ‏زیست محیطی آنها، موجودیّت فضای سبز و گسترش آن را برای همیشه اجتناب‌ناپذیر کرده‌اند. يكي از مشكلات اساسي شهرها، كمبود فضاي سبز شهري است كه از ‏جنبه‌هاي مختلفی بر زندگي انسان تاثير سوء مي‌گذارد. در مقايسه با استانداردهاي شهرسازي، علاوه بر پايين بودن سطح كاربري فضاي سبز در شهرهاي مختلف ايران، ‏پراكندگي نامناسب آن نيز مشكلاتي را به‌وجود آورده است كه از جمله مي‌توان به عدم توزيع عادلانه فضاي سبز در شهر و مشكلات دسترسي شهروندان اشاره كرد. از ‏ديدگاه برنامه‌ريزي و طراحي شهري، گسترش فضاي سبز مفهومي وسيع‌تر از توسعه پوشش گياهي و بهبود شرايط محيط طبيعي شهر دارد. منظور از توسعه فضاي سبز در ‏واقع نوعي ساماندهي و نظم بخشي به فضاهاي پراكنده و متنوع سبز است. پیش از هر نوع برنامه‌ریزی برای توسعه فضای سبز شهری می‌بایست استانداردها و سرانه‌های ‏آن را مشخص کرد. در راستای موارد مذکور، پژوهش حاضر با هدف ارزیابی میزان تحقق کاربری طرح های توسعه شهری، با تاکید بر کاربری فضای سبز شهر دورود با ‏روش توصیفی- تحلیلی تدوین شده است. نتایج مطالعات نشان می‌دهد کاربری های محقَق شده‎ ‎‏ مصوب در طرح جامع دورود، کاربری‌های مسکونی، آموزشی، فرهنگی، ‏تفریحی، درمانی، صنعتی و حمل و نقل می باشند. سایر کاربری های پیشنهادی در طرح جامع مصوب در مقایسه با طرح موجود تحقق نیافته اند‎.‎‏ در شهر دورود میزان سرانه ‏کاربری فضای سبز در وضع موجود 04/4 متر مربع می‌باشد، که در مقایسه با سرانه مصوب طرح که  9 متر مربع مصوب شده است، تحقق پیدا نکرده است. در نهایت قالب مدل ‏سوآت تعداد 11 نقطه قوت در برابر 25 نقطه ضعف داخلی و تعداد 11 فرصت خارجی در برابر 16 تهدید خارجی، در ارتباط با وضع موجود تحقق‌پذیری اهداف طرح‌های ‏توسعه شهری شناسایی و مورد بررسی قرار گرفته است.‏  ‏

واژگان کلیدی: کاربری اراضی،‎ ‎کاربری فضای سبز، طرح جامع، تحقق پذیری طرح جامع، سوآت

پیوست ها:
دانلود این فایل (JULR1393010105.pdf)اصل مقاله[دانلود]1153 kB
پرینت

نقش سرزندگی در ایجاد تصویر ذهنی شهروندان ‏و میزان بهره گیری از فضای شهری‎ ‎ ‏(مطالعه موردی: پیاده راه خیابان سپهسالار تهران)‏

فرشاد بازوندی این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید
کارشناس ارشد معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات بروجرد، بروجرد، ایران
مهرداد شهبازی
 ‏دانشجوی کارشناسی ارشد معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات بروجرد، بروجرد، ایران

چکیده
در معماری و طراحی شهری توجه به نظر شهروندان یکی از مهم ترین عوامل جهت طراحی می باشد. بدین معنی که فضا و محیط اطراف از چه ویژگی ‏هایی برخوردار باشند تا مردم را به خود جذب کنند. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش سرزندگی در ایجاد تصویر ذهنی شهروندان و رابطه آن با میزان بهره گیری ‏از فضای شهری انجام گرفته است؛ یعنی ایجاد فضایی در شهر که شهروندان در آن به لحاظ شرایط سنی و جنسیتی در گستره زمانی وسیعی، در آن به فعالیّت ‏بپردازند. در این راستا برای انجام این پژوهش، پیاده راه خیابان سپهسالار تهران به عنوان نمونه موردی مورد مطالعه قرار گرفته است. شیوه تحقیق در این ‏پژوهش به صورت «توصیفی‎-‎‏ تحلیلی» می باشد و روش جمع آوری اطلاعات نیز به صورت میدانی است. ابزار تحقیق شامل دو نوع پرسشنامه مربوط به ‏سرزندگی و پرسشنامه مربوط به تصویر ذهنی است و در همین راستا از 50 نفر رهگذر (37 نفر زن و 13 نفر مرد) در خیابان سپهسالار که بصورت تصادفی ‏انتخاب شدند نمونه آزمون صورت گرفته شده است. برای این پژوهش سه فرضیه وجود دارد ابتدا اینکه بین سرزندگی و تصویرذهنی همبستگی مثبت زیادی وجود دارد ‏و دوم اینکه ایجاد مؤلفه هایی چون فضای سبز، ایمنی، دسترسی و کاربری های موجود باعث بالا بردن سرزندگی در فضا می شود و در آخر مؤلفه هایی که باعث ‏ایجاد تصویر ذهنی در بین شهروندان شوند باعث بالا بردن سرزندگی در فضا نیز خواهند شد.  داده‌ها توسط آزمون های ضریب همبستگی پیرسون و آزمون ‏t‏ ‏گروه های مستقل مورد بررسی قرار گرفت است و نتایج بدست آمده نشان می دهد که علاوه مؤلفه های حضور گیاهان و‎ ‎آب نما، نورپردازی مناسب، ایمنی عابرین ‏از وسایل نقلیه، وجود کاربری مختلف و قابلیت دسترسی فضا به وسایل نقلیه به ترتیب بالاترین میانگین را دارند. این موارد خود نشان از این موضوع دارد که ‏عوامل سرزندگی مطرح شده در پژوهش نیز همبستگی معنی‌داری با فضای شهری داراست و همچنین بین سرزندگی و تصویر ذهنی مطلوب شهروندان همبستگی ‏معنی‌دار مثبتی وجود دارد (آزمون دو دامنه ،05/0>‏P ‎‏ ، 50=‏n ‎‏ ، 99/0= ‏r‏). این مقدار همبستگی بزرگ و قابل توجه است. همچنین میانگین نمره تصویرذهنی ‏افرادی که از فضاهای شهری واجد تصویر ذهنی استفاده می‌کنند (9/15) بیش از میانگین افرادی که از فضای شهری فاقد این ویژگی استفاده می کنند (5/8) ‏است و این بدان معنا می باشد که فرضیه تحقیق با عنوان «بین فضاهای شهری که در ذهن استفاده کنندگان فضا تصویر ذهنی ایجاد می کنند و فضا های فاقد ‏این ویژگی تفاوت وجود دارد»، مورد تأیید قرار می گیرد. این عامل نسبت به عوامل دیگر در ایجاد سرزندگی در فضا تأثیرگذارتر می باشد.

واژگان کلیدی: سرزندگی، تصویر ذهنی، فضای شهری، پیاده راه، خیابان سپهسالار

پیوست ها:
دانلود این فایل (JULR1393010104.pdf)اصل مقاله[دانلود]1235 kB
پرینت

مؤلفه‌های تأثیرگذار بر کیفیّت بهداشتی و روانی پارک‌های شهری ایران مبتنی بر تحلیل ‏نظرات متخصّصان

منیره معروف این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید  
دانش آموخته کارشناسی ارشد باغباني، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گلستان، ایران
حسین زارعي
استاديارگروه باغباني دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گلستان، ایران
علیرضا میکائیلی تبریزی  
دانشيارگروه محیط زیست دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گلستان، ایران

چکیده
مقصود از طراحی فضاهای سبز در حقیقت جستجوی عوامل ضروری در ایجاد فضای سبز مناسب شهری از دیدگاه‌ زیست محیطی، اوقات فراغت، زیباشناسی و فرهنگی ‏می‌باشد. همچنین نقش گسترده فضاي سبز در تمدد اعصاب بر کسي پوشيده نيست. تا حدي که مبحث پارک درماني به عنوان يکي از نسخه‌هاي سلامت بخش شناخته ‏مي‌شود.‏‎ ‎از سوی دیگر، فضایشهری بخشی از ساختارهای شهر می‌باشند که طراحی آنها می‌بایست در راستای ضروریات زندگی شهری و در جهت پاسخگویی به نیازهای ‏شهروندان باشد تا بتوان به الگوهای با ارزشی که دارای معانی و مفاهیم فرهنگی منتج از درون جامعه است، دست يافت. این امر می‌تواند زمينه‌ساز ایجاد فضای سالم و با ‏ارزش شهری باشد. در این پروژه برای جمع آوری اطلاعات از سه روش میدانی، مصاحبه و کتابخانه‌ای استفاده شده است. در روش نظری (تحقیقات کتابخانه‌ای) با رجوع به ‏منابع فارسی و انگلیسی موجود (انواع مجلات، ماهنامه‌ها و فصلنامه‌های فضای سبز و کتب مربوطه) و همچنین وب‌سایت‌های مربوطه اطلاعات لازم گردآوري گرديد. روش ‏توصیفی شامل مشاهده مستقیم و غیرمستقیم از فضاهای سبز تازه احداث شده شهرهایی همچون تهران، اصفهان، شیراز و مشهد مي‌باشد. مصاحبه هايي نيز با صاحبنظران ‏صورت گرفت كه قسمت اعظم و مهمّ اين پژوهش بر اساس نظرات و عقايد و تجربيات آنها شكل گرفته است و اساس تجزيه و تحليل اطّلاعات و نتيجه‌گيري را تشكيل مي دهد. نتایج حاصل بر طبق نظر متخصصان نشان داد که دقت در تأثیرگذاری ویژگی‌های گیاهان مانند بو، رنگ، فرم و بافت آنها در روح و روان آدمی در طراحی‌ پارک‌ها و دیگر ‏فضاهای سبز ایران کمتر مورد توجه واقع شده است. همچنین از دیگر مؤلفه‌های تأثیرگذار بر کیفیّت بهداشتی و روانی پارک‌های شهری ایران می توان به ویژگی‌های روحی ‏طراح اشاره کرد که واجد چه  نگرشی به جهان اطراف خود است. چرا که مصاحبه‌ها نشان دادند که طراح  بر اساس آن نگرش پارک را طراحی خواهد نمود. عوامل دیگری نیز ‏مانند نياز به سايه و تغيير درجه حرارت، کنترل آلودگی صوتی، کنترل آلودگی هوا و ... که همگی بر روی چینش گیاهی پارک و در نهایت بر انتخاب سبک پارک‌سازی‌ها ‏تأثیرگذار خواهند بود در درجه اهمیّت بعدی قرار گرفتند و تاحدودی می توان گفت امروزه استفاده از ویژگی‌های بهداشتی پارک‌ها از قبیل  مهار صوت، مهار آلودگی و مهار نور در ‏ایجاد فضای پاک و سالم و همچنین ویژگی‌های روانی آنها مانند القاء حس سکون و آرامش و زدودن خستگی بوسیله رنگ و در نهایت بوسیله گیاهان در کشور رو به گسترش ‏است.‏ ‏

واژگان کلیدی: فضای سبز، پارک، بهداشت و روان، طراحی پارک

پیوست ها:
دانلود این فایل (JULR1393010103.pdf)اصل مقاله[دانلود]2666 kB