پرینت

شناسایی الگوهای زیبایی شناسی منظر بومی گیلان مبتنی بر تحلیل منظر روستایی ‏(نمونه موردی: روستای پس چپر)‏

مریم رمضانی
کارشناس ارشد معماری منظر، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران و مدرس موسسه آموزش عالی دیلمان
معصومه لیوانیاین آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید
کارشناس ارشد طراحی شهری، پردیس هنرهای زیبا،‎ ‎دانشگاه تهران، ایران و مدرس دانشگاه گلستان‏

چکیده
معماری بومی گیلان براساس مطابقت حداکثری با اقلیم و امکانات محلی شکل گرفته است. منظر روستایی گیلان، شامل الگوهای ساختی است که عمدتاً در طول سالیان، ‏با توجه به اقلیم، فرهنگ و نیازهای عملکردی جوامع روستایی شکل یافته است. گیلانی رابطه خاصی با طبیعت دارد که در معماری، فرهنگ، آداب و رسوم و منظری که ‏می سازد، آشکار است. منظر گیلان ساخته ذهن گیلانی است، ذهنی که افزون بر پیشینه تاریخی و فرهنگی و اقلیم خاص خود معیارهای زیبایی شناسانه خاصی دارد. عدم ‏شناخت کافی نسبت به معماری بومی و منظر ارزشمند حاصل از آن، موجب تخریب منظر و گسست خاطرات خواهد شد، که علاوه بر تضعیف هویّت، با از بین رفتن تعلق و ‏احساس مسؤلیت نسبت به محیط زندگی، نتایج تأسف باری به بار خواهد آورد. دستیابی به الگوهای ارزشمند این منظر، نیازمند شناخت و بازنگری نمونه های قدرتمند آن ‏است. حال آنکه این منظر تاکنون مورد تحلیل قرار نگرفته و الگوهای زیبایی‌شناسانه آن، کشف نشده است. مناظر روستاهای قدیمی نمونه‌های بارزی هستند که می‌توان ‏در آنها به پیوند کامل حسی دست یافت؛ چراکه هسته‌ اولیه این روستاها با توجه کامل به بستر طبیعی پیرامون شکل گرفته و علاوه بر مناظر طبیعی روستا، عوامل کالبدی ‏اعم از توپوگرافی و غیرکالبدی چون بوها، نور و صداها در آن رعایت گردیده است. چنانچه بتوان ریخت‌شناسی منظر روستا را استخراج نموده و به فرایند شکل گیری و ‏عناصر سازنده آن پی‌برد، می‌توان از آن در تقویت بافت فرهنگی و تصمیم سازی در مورد عوامل مؤثر در منظر شهر استفاده کرد. این پژوهش مشتمل بر مطالعات کتابخانه ‏ای و مطالعات میدانی است. در بررسی کتابخانه ای با مراجعه به منابع علمی موجود و بررسی آنها شاخص های مورد نظر در ارزیابی محدوده مطالعه استخراج گردید. ‏همچنین با بررسی تاریخی مناظر روستایی گیلان و سوابق پژوهشی انجام شده در این زمینه، فرهنگ و آداب رسوم گیلان و الگوی برخورد مردم گیلان با طبیعت در ‏ساخت منظر بومی مطالعه گردیده و در ادامه از طریق مشاهدات عینی، منظر عینی روستای «پس چپر» و طبقه‌بندی مشاهدات و انطباق آن با شاخص های استخراج گردیده ‏در مطالعات، الگوهای کالبدی همراه با موارد مناسب کاربرد هر کدام در قالب جدولی کاربردی به عنوان نتایج حاصل از پژوهش طبقه بندی گردید. یافته های حاصل از این ‏پژوهش گویای آن است که  منظر عینی روستای مورد مطالعه، از حیث زیبایی‌شناسی، برخاسته از ذهنیّت و نحوه نگرش یک گیلانی به طبیعت است. در این نگرش ‏آمیختگی محیط مسکونی با طبیعت به خوبی به چشم می خورد. رشد و توسعه تدریجی کلیّت روستا و تغییرات بطئی عناصر درون آن پیوندی پررنگ با طبیعت داشته و از ‏الگوی رشد تدریجی آن تبعیّت می نماید. بررسی منظر عینی روستا، نشان دهنده  غلبه بستر طبیعی پیرامون به عناصر کالبدی و مصنوع آن است. اصول طراحی رعایت شده ‏در این روستا از یک اصل کلی تبعیّت می نماید، و آن وجود ارتباط بصری بالا میان فضاهای مختلف روستاست. قریب به تمامی مناظر روستا با داشتن عناصر کالبدی و ‏حس مکانی متنوع و مخصوص به خود، دارای دو عنصر اصلی پیش زمینه و پس زمینه ای طبیعی اند. این مناظر علی رغم داشتن اصول طراحی مشخص و فکر شده، بکر به نظر ‏می رسند. و ناظر هنگام حضور و حرکت درفضا خود را تواماً در میان روستا و طبیعت می یابد.‏‏

واژگان کلیدی: منظر بومی روستا، زیبایی‌شناسی، مصالح بومی، منظر ذهنی، گیلان

پیوست ها:
دانلود این فایل (JULR1393010204.pdf)اصل مقاله[دانلود]2780 kB

دوره 1، شماره 2، پائیز و زمستان 1393، صص 1- 102


1- ارزیابی تأثیر قابلیّت توسعه فضای سبز با بکارگیری رهیافت پارک های جیبی در ارتقای کیفیّت منظر تاریخی شهر(مطالعه موردی: شهر قزوین)

رضا خیرالدین*؛ الهام کاکاوند؛ مرتضی امیدی 

text block مشاهده چکیده / file pdf-small دریافت اصل مقاله (K 2330)


2- سنجش تطبیقی تصویر ذهنی شهروندان و کارشناسان به مفهوم کیفیّت محیط شهری در طرح مسکن مهر (مطالعه موردی: شهر امیدیه)

محمدعلی فیروزی؛ مرتضی نعمتی؛ نادیا داری پور*

text block مشاهده چکیده / file pdf-small دریافت اصل مقاله (K 1390)


3- تدقیق انگاره های مؤثر بر طراحی مناسب پارک های شهری جهت استفاده نابينايان

محمدرضا بمانیان*؛ مرضیه دباغی خامنه؛ فریال احمدی

text block مشاهده چکیده / file pdf-small دریافت اصل مقاله (K 1300)


4- شناسایی الگوهای زیبایی شناسی منظر بومی گیلان مبتنی بر تحلیل منظر روستایی (نمونه موردی: روستای پس چپر)

مریم رمضانی؛ معصومه لیوانی*

text block مشاهده چکیده / file pdf-small دریافت اصل مقاله (K 2710)


5- بررسی مؤلفه های کیفیّت زندگی در فضاهای شهری (مطالعه موردی: شهر لامرد)

فرضعلی سالاری سردری*؛ مصطفی حیدری مقدم ؛ نوبخت سبحانی؛ اعظم عارفی

text block مشاهده چکیده / file pdf-small دریافت اصل مقاله (K 1880)


6- تأثیر آیین محرم بر کالبد شهرسنتی در دوره معاصر (مورد مطالعه: شهر آران و بیدگل)

مریم رضایی قلعه*؛ مریم رمضانی

text block مشاهده چکیده / file pdf-small دریافت اصل مقاله (K 4320)


7- تحلیلی بر روند شکل گیری پارادایم توسعه شهری پایدار با تأکید بر جریان های زیست محیطی

حامد مضطرزاده*؛ وحیده حجتی

text block مشاهده چکیده / file pdf-small دریافت اصل مقاله (K 2270)