پرینت

ارزیابی خطر سیل ناشی از عوامل انسانی با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی(GIS)، (نمونه مورد استان تهران)

شریف مطوف  استادیارگروه پژوهشی بازسازي پس از سانحه، دانشکده معماري و شهرسازي، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

هاله مهدی پور mail   کارشناس ارشد بازسازي پس از سانحه، دانشکده معماري و شهرسازي، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

فرشته اصلانی   کارشناس ارشد بازسازي پس از سانحه، دانشکده معماري و شهرسازي، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

  چکیده

 توسعه روز افزون جوامع و پيچيده شدن روابط دروني و خارجی آنها، اهمیت پرداختن به مدیریت و برنامه‌ریزی در کاهش بلایا و اثرات آنها بر سکونتگاه‌های انسانی را بیش از پیش نمایان می‌کند. استان تهران به لحاظ شرایط طبیعی، منطقه‌ای، پراکندگی جمعیت، موقعیت استقرار شهر‌ها و آبادی‌ها، دارای استعداد بالقو‌‌ای در بروز بلایای طبیعی و ایجاد شرایط بحرانی می‌باشد. به همین علت برنامه‌ریزی منطقه‌ای و ارزیابی استان در برابر بلایا امری مهم و حیاتی محسوب می‌شود. در این پژوهش سعی برآن است که رویکرد و مدلی مؤثر در ارزیابی خطر سیل ناشی از عوامل انسانی استان تهران ارائه گردد. هدف این مقاله، پهنه‌بندی خطر سیل ناشی از دخالت‌های انسانی استان تهران بر پایه تحلیل اطلاعات استخراج شده سامانه اطلاعات جغرافیایی(GIS) است. در این پژوهش از پارامترهای خاص مانند: کاربری اراضی، تراکم جمعیت، رودخانه‌ها، مسیل‌ها و حریم رودخانه، در تهیه لایه‌ها استفاده شده‌است. سپس با تهیه لایه‌های مورد نیاز استان تهران، به آن‌ها بر اساس میزان اهمیتشان در بروز سیلاب وزن‌داده شده و در نهایت نفشه پهنه‌بندی خطر سیل استان تهران به دست آمده‌است. در این مراحل از لایه‌هایی مانند تجاوز به حریم رودخانه جهت توسعه و ساخت ‌و‌ ساز، میزان فرسایش خاک، جنگل‌زدایی و دیگر موارد که منجر به سیل در استان تهران می‌شوند، استفاده‌ خواهد‌شد. در انتها نقشه پهنه‌یندی احتمال سیل و وضیعت بحرانی نشان می‌دهد که در درصد قابل توجهی از مساحت استان تهران در پهنه احتمال وقوع سیل بسیار و بسیار بالا قرار دارد و مناطقی در خطر احتمال بسیار شدید وقوع سیل ناشی از دخالت‌های انسانی می‌باشد که در صورت وقوع سانحه سکونتگاه‌های شهری و روستایی این مناطق اثرات مخرب و غیر قابل جبرانی به جای می‌گذارد. به همین دلیل جهت مدیریت بحران و کاهش آسیب‌پذیری و خسارات مناطق با خطر بالا و بسیار بالا، نیازمند برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری‌های مناسب و قابل اجرا همانند: کاهش تراکم سکونتگاه‌های انسانی در حریم رودخانه‌ و مسیل‌ها، وضع قوانین ساخت و ساز در حریم رودخانه‌ها و رعایت استاندارهای زمین‌های زراعی، برای هر منطقه می‌باشد.

 واژگان کلیدی: ارزیابی خطر، سیل، عوامل انسانی، سامانه اطلاعات جغرافیایی،استان تهران.


Risk Evaluation of Flooding Due to Human Factors Using Geographic Information System (GIS), The Case Study ofTehran Province

 Sharif Motawef- Assistant Professor in Post-disaster Reconstruction Research Group, Architecture and Urban Planning Department, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.

 Haleh Mahdipour*- Master of Science in Post-disaster Reconstruction, Architecture and Urban Planning Department, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.

 Fereshteh Aslani- Master of Science in Post-disaster Reconstruction, Architecture and Urban Planning Department, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.

 Abstract

Population growth and development of urbanism in hazard-disposed areas lead to higher vulnerability to natural disasters in civil societies. Ignoring riparian zones in construction and development and hyper-grazing and non-standard agriculture by humans have a number of direct and indirect deconstructive influences. One of the crises that threaten the cities is the flooding due to the interference of human in nature. On the other hand, by consideration of major risk reduction factors, risk of disasters that leads to catastrophes may be predicted and procedures can be conducted to avert them. This act requires preparation, development, and incorporation of various local data. Geographic Information System, as an efficient tool in analyzing the local data, can be very effective in evaluating and zoning of this hazard.Tehran province is constantly under flooding threat because of its special geographic conditions. Unfortunately, because of heterogeneous development of the cities in recent years and ignoring the principal urban planning regulations, there exist serious sewerage complications. As a result, one of the crises that threaten Tehran province is flooding due to human interference in nature. Therefore, in order to control and decline these disasters, policies regarding land use allocation in riparian zone and watercourse, transport network development, and soil blowing control, should be adopted based on maps and probable hazards in riparian zones and watercourses.In this research, flooding risk due to human factors in Tehran province is investigated using ArcGIS Software, and then the extracted data are analyzed. To do so, the effective factors on flooding due to human factors, and preparation of contingency maps for vulnerable locations, are recognized. In this approach, initial data are provided first, and then the required layers are extracted from the data structure table in ArcGIS Software. Subsequently, the layers associated with effective coefficients in flooding due to human factors, such as land use layer, access network in riparian zones layer, and amount of soil blowing layer, are mounted on each other and contingency and vulnerability are generated separately. After that, flooding due to human factors and contingency maps were generated separately and factored based on their effects on probability and intensity of the disaster. The calculated layers are mounted on each other, leading to the final map, which shows the flooding possibility due to human factors mostly due to violating the riparian zones.Analyzing the flood hazard map of the province demonstrates that most of the residential constructions and even substructures like transportation networks are built in riparian zones and watercourses, having very high risk of flooding. This happens because urban planning and land use regulations and standards are ignored, and in case of a disaster, there would be a huge financial and life loss. Because of this, crisis management and vulnerability reduction of areas with high and very high risks require appropriate and practicable planning and policies such as reduction in density of human residences, transportation network, and facilities in riparian zones and watercourses, creating constructional laws for riparian zones, and following the agricultural standards.

 Keywords: Risk evaluation, Flood, Human Factors, Geographic Information System, Tehran Province.


*Coresponding Author:این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

پیوست ها:
دانلود این فایل (JULR1394020406.pdf)اصل مقاله[دانلود]3730 kB

شماره جاری: دوره 2، شماره 4، پائیز و زمستان 1394، صص 1- 108


1- شناسایی نقش مؤلفه های طبیعی در ایجاد هویت شهری (نمونه موردی: شهر بابک)

امینه زینلی قطب آبادی*

text block مشاهده چکیده / file pdf-small دریافت اصل مقاله (K 1966)


2- طراحی شهری آبکنار با رویکرد توسعه پایدار (مورد مطالعه: رودخانه مهاباد)

مهدی ساشورپور؛ ابراهیم الیاسی*

text block مشاهده چکیده / file pdf-small دریافت اصل مقاله (K 2636)


3- بازخوانی آرایه های نظام بصری در بافت تاریخی بوشهر (با تأکید بر رویکرد ذهنی)

پویا دولابی*؛ زهره شاعری؛ اقدس حاجب زاده

text block مشاهده چکیده / file pdf-small دریافت اصل مقاله (K 2322)


4- بازشناسی منظر فرهنگی- آیینی هورامان با تأکید بر مراسم زیارت پیرشالیار

پردیس حنیفی، ایمن ابراهیمی دهکردی*؛ سید احسان بلادی ده بزرگ

text block مشاهده چکیده / file pdf-small دریافت اصل مقاله (K 4147)


5- نقش مبلمان شهری در سرزندگی پیاده راه های بافت تاریخی (نمونه موردی: خیابان حافظیه و شهرداری)

ندا محمدی*؛ ملیحه تقی پور

text block مشاهده چکیده / file pdf-small دریافت اصل مقاله (K 5811)


6- ارزیابی خطر سیل ناشی از عوامل انسانی با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) (مورد استان تهران)

شریف مطوف؛ هاله مهدی پور*؛ فرشته اصلانی

text block مشاهده چکیده / file pdf-small دریافت اصل مقاله (K 3731)


7- تبیین میزان تطابق الگوی منظر باغ ایرانی و باغ های چهارگانه درمانی

نجمه سعیدیان*؛ کاظم معمارضیاء؛ سید محمد حسین ذاکری؛ امین حبیبی

text block مشاهده چکیده / file pdf-small دریافت اصل مقاله (K 2185)